Yapay Zekanın Gelişim Tarihi ve Model Evrimi

İçeriğe geç
Ana Sayfa / Yapay Zekanın Gelişim Tarihi ve Model Evrimi
İNCELE VE SORGULA

Yapay Zekanın Gelişim Tarihi ve Model Evrimi

Taklit oyunundan üretken modellere: 1950–2026 arasında doğrulanmış, seçilmiş dönüm noktalarını incele.

Hazırlayan: Mustafa GENÇAYİçerik kontrolü: 19 Ekim 2026Ücretsiz öğrenme kaynağı
Seçilmiş dönüm noktaları · Bu ilk sürüm kapsamlı bir model envanteri değildir. Kaynağı doğrulanmayan isimlere yer verilmedi. Tarihi bir kayıt, modelin güncel kullanılabilirliğini göstermez.

1950
Makale · Alan Turing

Alan Turing ve taklit oyunu

Computing Machinery and Intelligence makalesi, makinelerin düşünmesi sorusunu bir taklit oyunu üzerinden ele aldı.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Zekayı tartışmak için gözlenebilir davranışa odaklanan etkili bir çerçeve sundu.

Günlük yaşam bağlantısı: Sohbetin insana benzemesi ile doğruluğun aynı şey olmadığını düşünmemize yardım eder.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

1956
Araştırma alanı · John McCarthy ve çalışma grubu

Dartmouth: bir araştırma alanının doğuşu

Dartmouth yaz araştırma projesi yapay zekanın ayrı bir araştırma alanı olarak şekillenmesinde dönüm noktası oldu.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Bilgisayar, dil ve öğrenme üzerine çalışan araştırmacılar ortak bir alan etrafında buluştu.

Günlük yaşam bağlantısı: Bugünkü araçların uzun bir araştırma geçmişinin devamı olduğunu gösterir.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

1997
Özel amaçlı sistem · IBM

Deep Blue ve satranç

Deep Blue, Garry Kasparov’u standart turnuva koşullarındaki maçta yendi.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Özel bir problemde yoğun arama ve hesaplama gücünün etkisini gösterdi.

Günlük yaşam bağlantısı: Bir görevdeki başarıyı genel insan zekasıyla eşitlememek gerektiğini hatırlatır.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2012
Bilimsel makale · Krizhevsky, Sutskever ve Hinton

AlexNet ve görüntü sınıflandırma

Derin evrişimli sinir ağı ImageNet yarışmasında güçlü bir sonuç elde etti.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Veri, hesaplama gücü ve derin ağların birlikte kullanımına dikkat çekti.

Günlük yaşam bağlantısı: Görüntü tanıma uygulamalarının gelişimini anlamak için önemli bir örnektir.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2014
Bilimsel makale · Ian Goodfellow ve diğerleri

Üretici çekişmeli ağlar: GAN

Bir üretici ve ayırt edici ağı birlikte eğiten GAN yaklaşımı tanıtıldı.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Üretken modelleme için yeni bir araştırma çizgisi açtı.

Günlük yaşam bağlantısı: Sentetik görüntülerin nasıl geliştiğini anlamaya katkı sağlar.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2017
Bilimsel makale · Vaswani ve diğerleri

Transformer: Attention Is All You Need

12 Haziran 2017’de arXiv’e sunulan çalışma Transformer mimarisini önerdi.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Dikkat mekanizmasını merkeze alan, paralelleştirilebilir bir yaklaşım sundu.

Günlük yaşam bağlantısı: Birçok çağdaş dil modelinin mimari kökenini açıklar.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2018
Model makalesi · Devlin ve diğerleri

BERT ve çift yönlü dil temsilleri

BERT, metin bağlamını çift yönlü temsil etmeye yönelik ön eğitim yaklaşımını sundu.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Dil anlama görevleri için ön eğitim ve uyarlamanın etkisini gösterdi.

Günlük yaşam bağlantısı: Metin sınıflandırma ve bilgi çıkarma sistemlerinin gelişimini anlamaya yardım eder.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2020
Model makalesi · OpenAI

GPT-3 ve örneklerden görev öğrenme

Language Models are Few-Shot Learners çalışması GPT-3’ü ve az örnekli görev performansını anlattı.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Büyük dil modellerinin farklı görevleri aynı bağlam üzerinden yapabilmesine ilgi arttı.

Günlük yaşam bağlantısı: Bir komuta örnek eklemenin neden yardımcı olabileceğine tarihsel bağlam sağlar.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2022
Ürün duyurusu · OpenAI

ChatGPT araştırma ön izlemesi

30 Kasım 2022’de ChatGPT konuşma arayüzüyle araştırma ön izlemesi olarak tanıtıldı.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Üretken dil modellerini geniş kitleler için erişilebilir hâle getiren dönüm noktalarından biri oldu.

Günlük yaşam bağlantısı: İnsanlar yazma ve öğrenme görevlerinde sohbetle çalışmayı denemeye başladı.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2024
Model ailesi · Anthropic

Claude 3 ailesi

4 Mart 2024’te Claude 3 ailesi duyuruldu.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Metin ve görüntü işleme yetenekleri sunan aile, farklı kapasite seçenekleriyle tanıtıldı.

Günlük yaşam bağlantısı: Bir ürün ailesinin görev ve kullanım ihtiyacına göre farklı seçenekler sunabileceğini gösterir.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2024
Model duyurusu · OpenAI

GPT-4o tanıtıldı

13 Mayıs 2024’te GPT-4o tanıtıldı.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Metin, ses ve görüntüyle etkileşimin daha bütünleşik ele alınmasına yönelik bir adımdı.

Günlük yaşam bağlantısı: Bir modelin tanıtımı ile tüm özelliklerinin herkese açılması farklı zamanlarda olabilir.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2024
Model duyurusu · OpenAI

o1 ön izlemesi

12 Eylül 2024’te o1-preview, yanıt öncesi daha fazla hesaplama kullanan yaklaşımıyla tanıtıldı.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Zor görevlerde düşünme süresine ayrılan hesaplamanın rolünü gündeme taşıdı.

Günlük yaşam bağlantısı: Daha uzun bekleme süresi her yanıtın doğru olduğunu garanti etmez.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2025
Model ve kod deposu · DeepSeek

DeepSeek-R1

DeepSeek-R1, akıl yürütme yaklaşımı ve paylaşılan model ağırlıklarıyla duyuruldu.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Açık ağırlıklı akıl yürütme modellerine yönelik ilgiyi artırdı.

Günlük yaşam bağlantısı: Bir modelin ağırlıklarının erişilebilir olması; ürünün koşulları, lisansı ve güvenliğiyle ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2025
Model ailesi · Anthropic

Claude 4 ailesi

22 Mayıs 2025’te Claude Opus 4 ve Claude Sonnet 4 tanıtıldı.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Kodlama ve uzun görev akışları duyurunun öne çıkan alanları arasındaydı.

Günlük yaşam bağlantısı: Model aileleri hızlı değişir; tarihsel bir duyuru, güncel en iyi model listesi değildir.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı

2026
Ürün güncellemesi · Google

NotebookLM adı Gemini Notebook oldu

16 Temmuz 2026’da Google, NotebookLM adını Gemini Notebook olarak değiştirdiğini duyurdu.

Neden önemli? Hayatımıza etkisi

Neden önemli? Kaynak odaklı çalışma ürünü Google ekosistemi içinde yeni adıyla konumlandı.

Günlük yaşam bağlantısı: Eski rehberlerdeki NotebookLM adını gördüğünde aynı ürünün güncel adını kontrol edebilirsin.

Tarihsel bağlam: Bu kayıt bir dönüm noktasını anlatır; modelin bugün kullanıma açık veya en güncel olduğunu iddia etmez.

İlgili rehber: YZ nasıl çalışır?

Birincil / kurumsal kaynak

Son kaynak kontrolü: 19 Ekim 2026 · Bu kayda bağlantı